Alles over motoriek
Op deze pagina vind je informatie en praktische inspiratie over de verschillende onderdelen van motoriek. Hieronder vind je alle specifieke onderwerpen.
Wat is motoriek?
De basis van motoriek en de verschillende vaardigheden die kinderen ontwikkelen.
Grove motoriek
Lopen, rennen, springen, klimmen, balanceren en andere grote bewegingen.
Fijne motoriek
Bouwen, tekenen, puzzelen, grijpen en andere bewegingen van handen en vingers.
Balans en coördinatie
Hoe kinderen hun evenwicht, lichaamscontrole en bewegingscoördinatie ontwikkelen.
Motoriek per leeftijd
Van jonge kinderen en peuters tot kleuters.
Motoriek stimuleren
Praktische activiteiten en ideeën voor thuis, kinderopvang en school.
Motoriek en leren
De relatie tussen bewegen, motorisch leren en bewegend leren.
Motoriek speelgoed
Waar kun je op letten bij het kiezen van speelgoed dat kinderen uitnodigt om te bewegen en te ontdekken?
Wat is motoriek?
Motoriek is het vermogen om bewegingen met het lichaam uit te voeren, te sturen en met elkaar te combineren. Kinderen ontwikkelen hun motorische vaardigheden voortdurend: tijdens het spelen, bewegen, bouwen, tekenen, klimmen en bij allerlei dagelijkse activiteiten.
Motoriek is geen afzonderlijke vaardigheid die kinderen op één moment leren. Het is een verzameling van verschillende vaardigheden die zich gedurende de kinderjaren verder ontwikkelen. Een kind leert bijvoorbeeld eerst steeds beter zijn lichaam te controleren tijdens het lopen en klimmen, terwijl later complexere bewegingen en combinaties van bewegingen mogelijk worden.
We maken vaak onderscheid tussen grove motoriek en fijne motoriek. Daarnaast zijn onder andere balans, coördinatie en handmotoriek belangrijk.
Bij grove motoriek gaat het om grotere bewegingen zoals lopen, rennen, springen en klimmen. Fijne motoriek heeft betrekking op kleinere en gecontroleerde bewegingen, bijvoorbeeld bij tekenen, bouwen en puzzelen.
Deze vaardigheden staan niet los van elkaar. Tijdens één activiteit kunnen kinderen meerdere motorische vaardigheden tegelijk gebruiken.
Grove motoriek
Grove motoriek gaat over grote bewegingen waarbij het hele lichaam en grote spiergroepen worden gebruikt.
Denk aan:
- lopen en rennen;
- springen en huppelen;
- klimmen en klauteren;
- kruipen;
- gooien en vangen;
- balanceren;
- fietsen en steppen.
Kinderen ontwikkelen deze vaardigheden vooral door ze daadwerkelijk te gebruiken. Rennen achter een bal aan, over een obstakel stappen of een klimparcours afleggen zijn allemaal natuurlijke bewegingsactiviteiten.
Grove motoriek stimuleren
Een bewegingsactiviteit hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een paar obstakels, een lijn op de vloer of verschillende plekken waar kinderen overheen of omheen kunnen bewegen, kan al een eenvoudig parcours vormen.
Klimrekken bieden kinderen mogelijkheden om te klimmen, klauteren en verschillende bewegingen te combineren. Bekijk onze klimrekken voor kinderen vanaf 1 jaar.
Ook grote lego blokken zijn veelzijdig inzetbaar. Kinderen kunnen ermee bouwen, maar ze kunnen de blokken ook gebruiken om overheen te stappen, omheen te bewegen of een eenvoudig bewegingsparcours te maken.
Praktische tip: maak een parcours niet altijd vooraf helemaal klaar. Door kinderen zelf onderdelen te laten verplaatsen of een eigen parcours te laten bedenken, krijgen ze de mogelijkheid om zelf oplossingen te bedenken en de activiteit aan hun eigen niveau aan te passen.
→ Ontdek bewegingsspellen voor kinderen
Fijne motoriek
Fijne motoriek draait om kleinere en gecontroleerde bewegingen, vooral van handen en vingers.
Kinderen gebruiken hun fijne motoriek bijvoorbeeld bij:
- tekenen en kleuren;
- puzzelen;
- bouwen;
- kralen rijgen;
- knippen en plakken;
- sorteren;
- kleine voorwerpen vastpakken en verplaatsen.
Ook hier is spelen een natuurlijke manier om vaardigheden te ontwikkelen. Een kind dat een puzzel wil maken, een bouwwerk wil maken of kralen wil rijgen, heeft een duidelijke reden om zijn handen en vingers steeds nauwkeuriger te gebruiken.
Bij grote bouwblokken gebruiken kinderen hun handen om onderdelen te pakken, te stapelen en te combineren. Tegelijkertijd zijn ze bezig met bouwen, ruimtelijk inzicht en het bedenken van oplossingen.
Balans en coördinatie
Motoriek gaat niet alleen over bewegen. Ook balans en coördinatie zijn belangrijk om bewegingen gecontroleerd uit te voeren.
Bij balanceren leert een kind het lichaam stabiel te houden tijdens beweging of stilstand. Dat kan beginnen met over een lijn lopen en later worden uitgebreid met stapstenen, balansparcoursen en andere bewegingsuitdagingen.
Met balans speelgoed voor kinderen kunnen kinderen op verschillende manieren experimenteren met evenwicht, lichaamscontrole en beweging.
Een praktische manier om met balans te werken is om de moeilijkheid geleidelijk aan te passen. Begin bijvoorbeeld met stapstenen die dicht bij elkaar liggen. Wanneer een kind de activiteit gemakkelijk uitvoert, kunnen de afstanden worden vergroot of kan het parcours worden uitgebreid.
Ook Gonge heeft materialen die hiervoor gebruikt kunnen worden. Ontdek hier het leuke Gonge speelgoed voor balansactiviteiten, bewegingsparcoursen en verschillende bewegingsuitdagingen.
Motoriek per leeftijd
De motorische ontwikkeling verloopt bij ieder kind anders. Leeftijd kan daarom een richtlijn zijn, maar geen vaste checklist van wat een kind op een bepaalde leeftijd moet kunnen.
Motoriek bij jonge kinderen
Jonge kinderen ontdekken hun lichaam vooral door te bewegen en te herhalen. Lopen, kruipen, klimmen, pakken en bouwen bieden veel mogelijkheden om nieuwe bewegingen te ervaren.
Motoriek bij peuters
Peuters worden steeds zelfstandiger in hun bewegingen. Rennen, springen, klimmen, balanceren en gooien worden steeds interessanter. Ook de fijne motoriek ontwikkelt zich verder door bijvoorbeeld bouwen, tekenen en puzzelen.
Motoriek bij kleuters
Kleuters krijgen steeds meer controle over hun bewegingen en kunnen verschillende bewegingen combineren. Een bewegingsparcours, balspel of activiteit waarin bewegen en leren worden gecombineerd kan daardoor meer uitdaging bieden.
Hoe kun je motoriek stimuleren?
De belangrijkste vraag is niet altijd welke oefening een kind moet doen. Vaak is het waardevoller om te kijken hoe je een omgeving kunt creëren waarin een kind vanzelf wil bewegen, spelen en ontdekken.
Dat kan bijvoorbeeld door activiteiten aan te bieden waarbij kinderen kunnen:
Bewegen
Rennen, springen, kruipen, klimmen en klauteren.
Balanceren
Over lijnen lopen, stapstenen gebruiken of een eenvoudig balansparcours maken.
Gooien en vangen
Met ballen verschillende werp- en vangspellen spelen.
Bouwen
Met bouwmateriaal verschillende constructies maken en materialen combineren.
Ontdekken en manipuleren
Puzzelen, rijgen, tekenen, sorteren en materialen met de handen onderzoeken.
| Motorische vaardigheid | Wat oefent het kind? | Voorbeelden van activiteiten | Geschikt materiaal |
|---|---|---|---|
| Balans | Het lichaam stabiel houden en bewegingen controleren | Over een lijn lopen, balanceren, een parcours volgen | Balans speelgoed, stapstenen, balansparcours |
| Coördinatie | Verschillende bewegingen met elkaar combineren | Bewegingsparcours, balspellen, gooien en vangen | Bewegingsmateriaal, ballen, parcoursmateriaal |
| Grove motoriek | Grote lichaamsbewegingen en het gebruik van grote spiergroepen | Rennen, springen, klimmen, kruipen | Klimrekken, bewegingsmateriaal, grote blokken |
| Fijne motoriek | Precieze bewegingen van handen en vingers | Bouwen, tekenen, puzzelen, rijgen | Bouwmateriaal, speelwanden, fijnmotorisch speelgoed |
| Oog-handcoördinatie | Kijken en bewegen van handen met elkaar afstemmen | Gooien, vangen, mikken, bouwen | Ballen, doelen, constructiemateriaal |
| Lichaamscontrole | Houding en beweging bewust controleren | Klimmen, balanceren, bewegen over obstakels | Balansmateriaal, klim- en bewegingsmateriaal |
| Ruimtelijk inzicht | Het eigen lichaam en objecten in de ruimte leren inschatten | Bewegingsparcours, om obstakels bewegen, bouwen | Grote bouwblokken, parcoursmateriaal |
| Kracht en stabiliteit | Het lichaam gebruiken, dragen, duwen en stabiliseren | Klimmen, tillen, dragen, bouwen | Klimmateriaal, grote blokken, bewegingsmateriaal |
Geef ruimte voor eigen oplossingen
Een activiteit hoeft niet altijd één juiste manier te hebben. Geef kinderen bijvoorbeeld de opdracht:
Kun jij een parcours maken waarbij je van de ene kant naar de andere komt zonder de grond aan te raken?
Het kind moet dan niet alleen bewegen, maar ook zelf nadenken over hoe het materiaal gebruikt kan worden.
Dat soort activiteiten kunnen daardoor verschillende vaardigheden tegelijk aanspreken.
Motoriek en speelgoed
Speelgoed kan kinderen uitnodigen om te bewegen, te bouwen, te balanceren en te ontdekken. Het speelgoed zelf is daarbij niet het belangrijkste. Vooral de mogelijkheden die het materiaal biedt bepalen hoe kinderen ermee kunnen spelen.
Bij het kiezen van motoriek speelgoed kun je daarom onder andere kijken naar:
- Welke bewegingen nodigt het materiaal uit?
- Kan een kind het materiaal op verschillende manieren gebruiken?
- Kan de moeilijkheid worden aangepast?
- Kunnen meerdere kinderen ermee spelen?
- Past het bij de leeftijd en mogelijkheden van de kinderen?
- Is het geschikt voor de ruimte waarin het wordt gebruikt?
Een veelzijdig materiaal kan daardoor interessant zijn voor verschillende leeftijden en activiteiten.
Een set stapstenen kan bijvoorbeeld gebruikt worden voor een eenvoudig balansspel, maar later ook onderdeel worden van een uitgebreider parcours. Grote blokken kunnen worden gebruikt om te bouwen, maar ook om een bewegingsomgeving te creëren.
Motoriek speelgoed voor verschillende leeftijden
Bij jonge kinderen is vooral belangrijk dat materiaal aansluit bij hun mogelijkheden en hen uitnodigt om veilig te bewegen en te ontdekken.
Motoriek speelgoed voor 1 jaar
Voor jonge kinderen kun je kijken naar materiaal waarmee ze kunnen bewegen, grijpen, ontdekken en hun lichaamscontrole verder kunnen ervaren.
Motoriek speelgoed voor 2 jaar
Vanaf ongeveer twee jaar kunnen eenvoudige activiteiten rond balans, klimmen, bouwen, gooien en coördinatie meer uitdaging bieden.
Voor peuters en kleuters
Naarmate kinderen meer controle krijgen over hun bewegingen, kunnen materialen steeds vaker worden gecombineerd tot een bewegingsparcours of spel met meerdere opdrachten.
Belangrijk: kijk bij het kiezen van speelgoed niet alleen naar leeftijd. Ook de ervaring, interesse en motorische mogelijkheden van het individuele kind spelen een rol.
Motoriek en leren
Bewegen en leren hoeven niet los van elkaar te staan.
Bij motorisch leren ontwikkelen kinderen bewegingsvaardigheden door ervaring, oefening en herhaling. Bij bewegend leren wordt beweging juist onderdeel van het leerproces.
Een kind kan bijvoorbeeld bewegen tijdens een rekenopdracht, woorden zoeken in een bewegingsspel of opdrachten uitvoeren op verschillende plekken in een parcours.
Voor scholen en kinderopvang kan bewegend leren daardoor een praktische manier zijn om bewegen en leren met elkaar te verbinden.
Motoriek stimuleren thuis, in de kinderopvang, op school en praktijk
De manier waarop je motoriek stimuleert, kan verschillen per omgeving.
Thuis
Thuis hoeft motoriek stimuleren geen aparte oefensessie te zijn. Een parcours met kussens, een balansspel of samen bouwen met grote blokken kan al voldoende zijn om kinderen uit te nodigen tot bewegen.
Kinderopvang en BSO
In een kinderopvang is het handig om te kijken naar materiaal dat op verschillende manieren en door meerdere kinderen gebruikt kan worden.
Een aantal stapstenen kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor een eenvoudig balansspel, maar later onderdeel worden van een groter parcours. Grote blokken kunnen zowel voor bouwen als voor bewegingsactiviteiten worden ingezet.
School
Op school kan bewegingsmateriaal worden gebruikt tijdens bewegingsactiviteiten, maar ook tijdens korte beweegmomenten of bewegend leren.
Hierdoor hoeft bewegen niet uitsluitend tijdens de gymles plaats te vinden.
Fysiotherapie en andere praktijken
Ook in fysiotherapie, ergotherapie en andere praktijken kan motorisch materiaal worden ingezet om kinderen op een speelse manier uit te dagen. Denk bijvoorbeeld aan activiteiten waarbij balans, coördinatie, lichaamscontrole of verschillende bewegingsvaardigheden worden aangesproken.
Voor een praktijk is het daarbij belangrijk dat materiaal op verschillende manieren kan worden ingezet en aangepast kan worden aan het niveau en de mogelijkheden van het kind. Gonge-materialen en ander bewegingsmateriaal kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt om verschillende bewegings- en balanssituaties te creëren.
Welk motoriek speelgoed past bij jouw situatie?
Er bestaat geen universeel “beste” motoriek speelgoed. De juiste keuze hangt af van het doel, de leeftijd van de kinderen, de ruimte en de manier waarop het materiaal gebruikt gaat worden.
| Doel | Voorbeelden van activiteiten | Materiaal dat hierbij past |
|---|---|---|
| Balans en evenwicht | Balanceren, stappen, een parcours volgen | Balans speelgoed |
| Grove motoriek | Rennen, springen, klimmen, kruipen | Bewegingsmateriaal |
| Coördinatie | Gooien, vangen, mikken, bewegen door een parcours | Bewegingsmateriaal, ballen |
| Bouwen en bewegen | Bouwen, tillen, dragen, over of om bouwwerken bewegen | Grote bouwblokken |
| Fijne motoriek | Bouwen, puzzelen, rijgen, manipuleren | Speelwanden, constructiemateriaal |
| Ruimtelijk inzicht | Parcours maken, obstakels overwinnen, constructies bouwen | Grote bouwblokken, bewegingsmateriaal |
| Meerdere vaardigheden tegelijk | Bewegingsparcours, vrij spel, bouwen en bewegen combineren | Veelzijdig bewegings- en balansmateriaal |
Veelgestelde vragen over motoriek
Wat is motoriek?
Motoriek is het vermogen om bewegingen met het lichaam uit te voeren, te sturen en te coördineren. Grove motoriek, fijne motoriek, handmotoriek, balans en coördinatie zijn belangrijke onderdelen.
Wat is het verschil tussen grove en fijne motoriek?
Grove motoriek heeft vooral betrekking op grote lichaamsbewegingen zoals lopen, springen, klimmen en balanceren. Fijne motoriek gaat over kleinere en gecontroleerde bewegingen, bijvoorbeeld bij tekenen, bouwen en puzzelen.
Hoe kun je motoriek bij kinderen stimuleren?
Door kinderen regelmatig de mogelijkheid te geven om te bewegen, spelen en ontdekken. Rennen, springen, klimmen, balanceren, gooien, bouwen en activiteiten met de handen bieden allemaal verschillende bewegingsmogelijkheden.
Welk speelgoed is goed voor de motoriek?
Dat hangt af van de leeftijd, de beschikbare ruimte en de motorische vaardigheden die je wilt aanspreken. Bewegingsmateriaal, balansmateriaal, constructiespeelgoed en activiteitenmateriaal kunnen allemaal verschillende motorische vaardigheden stimuleren.
Welk motoriek speelgoed is geschikt voor een kind van 1 jaar?
Kies materiaal dat aansluit bij de mogelijkheden van het kind en uitnodigt tot veilig bewegen, ontdekken en grijpen. Kijk daarbij niet alleen naar leeftijd, maar ook naar de ontwikkeling en interesse van het kind.
Welk motoriek speelgoed is geschikt voor een kind van 2 jaar?
Voor kinderen van ongeveer twee jaar kunnen eenvoudige activiteiten rond bewegen, balans, klimmen, bouwen, gooien en coördinatie interessant zijn.
Hoe stimuleer je motoriek in de kinderopvang?
Bied verschillende bewegingsmogelijkheden aan en kies bij voorkeur materiaal dat op meerdere manieren gebruikt kan worden. Zo kunnen kinderen bijvoorbeeld met hetzelfde materiaal balanceren, een parcours maken of een bewegingsspel spelen.
Ontdek meer over motoriek
Motoriek ontwikkelen kinderen door te bewegen, te spelen en nieuwe dingen uit te proberen. Door een omgeving te creëren waarin kinderen verschillende bewegingen kunnen ervaren, kunnen ze op hun eigen manier ontdekken wat ze met hun lichaam kunnen.
Zowel bij balanceren, klimmen, bouwen, springen, gooien of fijne handbewegingen: goede activiteiten geven kinderen ruimte om te oefenen én plezier te hebben.
Bij Kinderspel vind je inspiratie en materiaal voor motorische activiteiten thuis, in de kinderopvang en op school.
